Το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) είναι το μεγαλύτερο ερευνητικό κέντρο της Ελλάδας. Έχει τις κεντρικές εγκαταστάσεις του στα Βασιλικά Βουτών στο Ηράκλειο και αποτελείται από 10 ερευνητικά Ινστιτούτα και 3 Ειδικές Δομές. Στα διεθνή είναι γνωστό ως FORTH (Foundation for Research and Technology – Hellas).

Ίδρυση και νομική μορφή

Η αρχή του είναι το Ερευνητικό Κέντρο Κρήτης, που ιδρύθηκε τον Μάιο του 1983 στο Ηράκλειο με τρία Ινστιτούτα, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κρήτης. Τον Νοέμβριο του 1987, με την ένταξη Ινστιτούτων από την Πάτρα και τη Θεσσαλονίκη, συγκροτήθηκε επίσημα το ΙΤΕ, διοικητικά ανεξάρτητο από τα πανεπιστήμια. Το Ινστιτούτο της Θεσσαλονίκης αποσπάστηκε το 2000 και έγινε ο πυρήνας του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ).

Λειτουργεί ως Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ), με εποπτεία και επιχορήγηση από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας του Υπουργείου Ανάπτυξης.

Τα Ινστιτούτα

Τα Ινστιτούτα καλύπτουν φυσικές επιστήμες και επιστήμες μηχανικού, βιοϊατρικές επιστήμες, καθώς και ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες:

• Ηράκλειο: Ηλεκτρονικής Δομής και Λέιζερ, Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας, Πληροφορικής, Υπολογιστικών Μαθηματικών, Αστροφυσικής.
• Ρέθυμνο: Μεσογειακών Σπουδών.
• Χανιά: Γεωενέργειας, που ιδρύθηκε το 2019 ως Ινστιτούτο Πετρελαϊκής Έρευνας και μετονομάστηκε το 2021.
• Πάτρα: Επιστημών Χημικής Μηχανικής.
• Ιωάννινα: Βιοϊατρικών Ερευνών.
• Αθήνα: Ελληνικό Ινστιτούτο Γονιδιωματικής του Ανθρώπου, που ιδρύθηκε το 2022.

Η σύνδεση με την οικονομία

Το ΙΤΕ έχει ιδρύσει δομές που μεταφέρουν την έρευνα στις επιχειρήσεις. Το Επιστημονικό και Τεχνολογικό Πάρκο Κρήτης (ΕΤΕΠ-Κ), από το 1993, φιλοξενεί και στηρίζει νέες εταιρείες τεχνολογίας. Το Δίκτυο ΠΡΑΞΗ, από το 1991, ξεκίνησε με πρωτοβουλία του ΙΤΕ, του ΣΕΒ και του Συνδέσμου Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος για να φέρει τα ερευνητικά αποτελέσματα στη βιομηχανία. Τρίτη Ειδική Δομή είναι οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Από τα Ινστιτούτα έχουν προκύψει και τεχνοβλαστοί (spin-offs), εταιρείες που αξιοποιούν εμπορικά τεχνολογία που αναπτύχθηκε στα εργαστήριά τους.

Μεγάλο μέρος της χρηματοδότησης έρχεται από ανταγωνιστικά ευρωπαϊκά προγράμματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ιδρύματος για τον Αύγουστο του 2026, είχε 456 ενεργά ερευνητικά έργα, από τα οποία 292 ευρωπαϊκά, 47 προγράμματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ERC) και 155 ερευνητικές ομάδες. Συμμετέχει επίσης στον σχεδιασμό των στρατηγικών Έξυπνης Εξειδίκευσης, με τις οποίες οι περιφέρειες κατευθύνουν τα ευρωπαϊκά κονδύλια για έρευνα και καινοτομία.