Το Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ) είναι επιστημονικός φορέας που επικεντρώνεται στη μελέτη των δημογραφικών εξελίξεων και των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεών τους. Αντικείμενό του αποτελούν ζητήματα όπως η γήρανση του πληθυσμού, η υπογεννητικότητα, η μετανάστευση, η περιφερειακή ανισοκατανομή των κατοίκων και οι μεταβολές στη σύνθεση των νοικοκυριών. Μέσα από την ανάλυση στατιστικών στοιχείων και τη δημοσίευση μελετών, το ΙΔΕΜ επιδιώκει να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση των μακροχρόνιων τάσεων που επηρεάζουν την οικονομία, την αγορά εργασίας και το κοινωνικό κράτος.

Η δημογραφία συνδέεται άμεσα με βασικούς οικονομικούς δείκτες. Η μείωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας μπορεί να περιορίσει την προσφορά εργασίας, να επιβαρύνει το ασφαλιστικό σύστημα και να αυξήσει τις ανάγκες για υπηρεσίες υγείας και μακροχρόνιας φροντίδας. Παράλληλα, η συγκέντρωση του πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα δημιουργεί πιέσεις στις υποδομές και στην αγορά κατοικίας, ενώ η ερήμωση της περιφέρειας επηρεάζει την τοπική παραγωγή, την επιχειρηματικότητα και την πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες. Η έρευνα ενός φορέα όπως το ΙΔΕΜ μπορεί, επομένως, να λειτουργήσει ως εργαλείο σχεδιασμού για κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και οργανισμούς.

Σημαντικό μέρος της δραστηριότητας ενός δημογραφικού ινστιτούτου είναι η διαμόρφωση προβλέψεων και σεναρίων για την εξέλιξη του πληθυσμού. Οι προβολές αυτές δεν αποτελούν βέβαιες προβλέψεις, αλλά εκτιμήσεις που βασίζονται σε παραδοχές για τις γεννήσεις, τους θανάτους και τις μεταναστευτικές ροές. Μέσω τέτοιων σεναρίων μπορούν να αξιολογηθούν οι μελλοντικές ανάγκες σε σχολεία, νοσοκομεία, συντάξεις, κατοικίες και εργατικό δυναμικό. Παράλληλα, διευκολύνεται η εκτίμηση της αποτελεσματικότητας πολιτικών για τη στήριξη της οικογένειας, την ένταξη μεταναστών και την ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης.

Η σημασία του ΙΔΕΜ ενισχύεται από το γεγονός ότι το δημογραφικό πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται με μία μόνο παρέμβαση. Απαιτεί συνδυασμό πολιτικών για το εισόδημα, την απασχόληση, τη στέγαση, τη φροντίδα παιδιών, την υγεία και την κοινωνική προστασία. Η τεκμηριωμένη έρευνα βοηθά ώστε οι σχετικές αποφάσεις να βασίζονται σε δεδομένα και όχι μόνο σε βραχυπρόθεσμες εκτιμήσεις. Με αυτόν τον τρόπο, το ΙΔΕΜ μπορεί να συμβάλει στον δημόσιο διάλογο και στη χάραξη μιας συνεκτικής δημογραφικής στρατηγικής με οικονομικό και κοινωνικό ορίζοντα δεκαετιών.