Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) είναι ο φορέας που εφαρμόζει την πολιτική της χώρας για την εναλλακτική διαχείριση των συσκευασιών και άλλων προϊόντων όταν γίνονται απόβλητα. Είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, μη κερδοσκοπικό, με διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, και υπάγεται στην εποπτεία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Από τον ΕΟΕΔΣΑΠ στον ΕΟΑΝ

Ο οργανισμός ιδρύθηκε με το άρθρο 24 του ν. 2939/2001 ως Εθνικός Οργανισμός Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και Άλλων Προϊόντων (ΕΟΕΔΣΑΠ). Με το άρθρο 46 του ν. 4042/2012 πήρε το σημερινό του όνομα. Ο νόμος του 2001 τροποποιήθηκε με τον ν. 4496/2017, ενώ οι αρμοδιότητες του ΕΟΑΝ ορίζονται πλέον στο άρθρο 95 του ν. 4819/2021. Ο ΕΟΑΝ διοικείται από ενδεκαμελές διοικητικό συμβούλιο, που ορίζεται με απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Η διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού

Το σύστημα που εποπτεύει ο ΕΟΑΝ στηρίζεται στη διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού: όποιος διαθέτει ένα προϊόν στην ελληνική αγορά πληρώνει και για τη διαχείρισή του όταν αυτό γίνει απόβλητο. Οι παραγωγοί συμμετέχουν υποχρεωτικά σε Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ), μη κερδοσκοπικές εταιρείες που οργανώνουν τη συλλογή, τη μεταφορά και την ανακύκλωση. Τα ΣΕΔ είναι συλλογικά (ΣΣΕΔ) ή ατομικά (ΣΑΕΔ).

Οι αρμοδιότητες

• Χορηγεί, ανανεώνει, τροποποιεί ή ανακαλεί την έγκριση των ΣΕΔ και ελέγχει τη λειτουργία και τις επιδόσεις τους.
• Κάνει επιθεωρήσεις, επιβάλλει διοικητικές κυρώσεις και βεβαιώνει πρόστιμα.
• Τηρεί το Εθνικό Μητρώο Παραγωγών (ΕΜΠΑ), όπου πρέπει να είναι γραμμένος κάθε παραγωγός συσκευασιών και άλλων προϊόντων για να δραστηριοποιείται νόμιμα.
• Χρηματοδοτεί και επιχορηγεί δήμους και λύνει διαφορές ανάμεσα στους δήμους και στα συλλογικά συστήματα.
• Καταρτίζει προγράμματα χρηματοδότησης από το τέλος ταφής, το περιβαλλοντικό τέλος και το τέλος ανακύκλωσης, και δημοσιεύει κάθε χρόνο τον οικονομικό απολογισμό των δύο τελευταίων.

Τα ρεύματα αποβλήτων

Τα εγκεκριμένα ΣΕΔ καλύπτουν τις συσκευασίες, τα λιπαντικά έλαια, τα μεταχειρισμένα ελαστικά οχημάτων, τις μπαταρίες και τους συσσωρευτές, τα οχήματα στο τέλος του κύκλου ζωής τους, τον ηλεκτρικό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό και τα απόβλητα εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων. Η λίστα μεγαλώνει με νέα προϊόντα, όπως τα στρώματα ύπνου, για τα οποία σχέδιο κοινής υπουργικής απόφασης τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση τον Ιούνιο του 2026.

Στην πράξη, μια εταιρεία που πουλά εμφιαλωμένα ποτά στην Ελλάδα πρέπει να εγγραφεί στο ΕΜΠΑ και να συμμετέχει σε σύστημα για τις συσκευασίες της. Τον Φεβρουάριο του 2026 ο ΕΟΑΝ δημοσίευσε οδηγίες για τη σήμανση των συσκευασιών που εντάσσονται στο σύστημα επιστροφής εγγύησης.