Το υψηλό χρέος των μεγάλων ανεπτυγμένων οικονομιών, με πρώτες τις ΗΠΑ, είναι ο βασικός λόγος που ανεβαίνουν οι αποδόσεις των κρατικών τους ομολόγων, σύμφωνα με την έκθεση Fiscal Monitor που δημοσίευσε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Το Ταμείο ζητά από τις χώρες αυτές να πάρουν επειγόντως μέτρα, ώστε να περιοριστούν και οι συνέπειες για τον υπόλοιπο κόσμο.

Από τον Φεβρουάριο έως τον Σεπτέμβριο, η μέση απόδοση του δεκαετούς ομολόγου στις χώρες της G7 ανέβηκε πάνω από μία ποσοστιαία μονάδα και έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων σχεδόν 20 ετών. Στους παράγοντες το ΔΝΤ βάζει την άνοδο του πετρελαίου, τον επίμονο πληθωρισμό, τη ζήτηση για επενδύσεις και τις προσδοκίες ανάπτυξης από την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά θεωρεί καθοριστικά τα δημοσιονομικά μεγέθη και τις μεγάλες εκδόσεις χρέους που έρχονται.

Το κόστος των τόκων

• Παγκόσμιο δημόσιο χρέος: πάνω από το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ έως το 2030, το υψηλότερο επίπεδο από τα πρώτα χρόνια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο
• Μέσο πραγματικό επιτόκιο δανεισμού των κυβερνήσεων: 3,7% το 2031, από 2,3% το 2021
• Τόκοι στις ΗΠΑ: 5,7% του ΑΕΠ το 2031, από περίπου 2,8% πριν από την πανδημία
• Παγκόσμιο πρωτογενές έλλειμμα: 3,3% του ΑΕΠ το 2026, ενώ για να σταθεροποιηθεί το χρέος θα έπρεπε να πέσει γύρω στο 2,6%

Οι αμερικανικές δαπάνες για τόκους θα φτάσουν έτσι στο ίδιο ύψος με τις προβλεπόμενες δαπάνες κοινωνικής ασφάλισης. Σε όλο και περισσότερες χώρες, σημειώνει το Ταμείο, το επιτόκιο του νέου χρέους είναι πλέον υψηλότερο από τον αναμενόμενο ονομαστικό ρυθμό ανάπτυξης, οπότε χρειάζονται μεγαλύτερα πρωτογενή πλεονάσματα για να μην αυξάνεται το χρέος.

Λιγότερος χώρος για άμυνα και κοινωνικές δαπάνες

Οι τόκοι αφήνουν μικρότερο περιθώριο για δημόσιες επενδύσεις και κοινωνική πολιτική, και δυσκολεύουν την αντίδραση των κυβερνήσεων σε μια ύφεση, την ώρα που αυξάνονται οι ανάγκες για άμυνα, ενεργειακή ασφάλεια και τη γήρανση του πληθυσμού. Το ΔΝΤ ζητά συγκεκριμένα μέτρα με αξιόπιστα μεσοπρόθεσμα σχέδια και ρεαλιστικές παραδοχές, προειδοποιώντας ότι όσο καθυστερεί η προσαρμογή, τόσο μεγαλύτερη θα χρειαστεί να είναι.