Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα που καταγράφεται για τη γεννητικότητα στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις αναλύσεις του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ). Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Δημογραφίας και διευθυντής του Ινστιτούτου, Βύρωνας Κοτζαμάνης, οι γεννήσεις έχουν υποχωρήσει δραματικά τα τελευταία χρόνια, ενώ οι γυναίκες αποκτούν παιδιά σε ολοένα μεγαλύτερη ηλικία.

Κατάρρευση των γεννήσεων και αύξηση της ηλικίας τεκνογονίας

Οι γεννήσεις μειώθηκαν από μέσο όρο 117,6 χιλιάδων ετησίως την περίοδο 2008-2009 σε περίπου 65 χιλιάδες το 2025-2026, σημειώνοντας πτώση της τάξης του 44%. Την ίδια στιγμή, η μέση ηλικία απόκτησης παιδιού αυξήθηκε από τα 30,2 έτη το 2008 στα 32,3 έτη το 2026.

Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στη σταδιακή μείωση της γονιμότητας των γυναικών που γεννήθηκαν μετά το 1960, αλλά και στη σημαντική συρρίκνωση του αριθμού των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Οι γυναίκες ηλικίας 25 έως 44 ετών μειώθηκαν κατά περίπου 480.000 μεταξύ 2008 και 2026, εξέλιξη που συνδέεται τόσο με τη μακροχρόνια μείωση των γεννήσεων όσο και με τη μετανάστευση των τελευταίων ετών.

Αλλάζει το προφίλ της μητρότητας

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΔΕΜ, οι γεννήσεις από μητέρες κάτω των 30 ετών περιορίστηκαν στο 30% του συνόλου, όταν το αντίστοιχο ποσοστό ανερχόταν σε 43% το 2008-2009 και σε 78% το 1980. Αντίθετα, οι γεννήσεις από γυναίκες ηλικίας 40 ετών και άνω σχεδόν τριπλασιάστηκαν, φτάνοντας το 11,2% το 2025-2026.

Παράλληλα, περίπου το 10% των παιδιών γεννιέται πλέον μέσω υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, ενώ σχεδόν 63 στα 100 γεννιούνται με καισαρική τομή. Επιπλέον, μία στις επτά γεννήσεις αφορά μητέρες αλλοδαπής υπηκοότητας.

Οι κοινωνικές και οικονομικές αιτίες

Ο Βύρωνας Κοτζαμάνης επισημαίνει ότι οι εξελίξεις αυτές δεν αποτελούν αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο, καθώς παρόμοιες τάσεις παρατηρούνται στις περισσότερες ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες. Ωστόσο, η χώρα μας εμφανίζει από τις μεγαλύτερες μειώσεις γεννήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μεταξύ των βασικών παραγόντων που επηρεάζουν τη δημιουργία οικογένειας και την απόκτηση παιδιών περιλαμβάνονται η παρατεταμένη παραμονή των νέων στην εκπαίδευση, η αυξημένη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, οι δυσκολίες εύρεσης σταθερής απασχόλησης, η άνοδος του κόστους ανατροφής παιδιών, η στεγαστική κρίση, η αύξηση της ηλικίας τεκνογονίας και η δυσκολία ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.

Η Ελλάδα ανάμεσα στις χώρες με τη μεγαλύτερη πτώση γεννήσεων

Η ανάλυση του ΙΔΕΜ καταλήγει ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές χώρες με τη μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση των γεννήσεων τόσο από το 1980 έως το 2008-2009 όσο και από το 2008-2009 έως το 2025-2026. Σύμφωνα με τον ερευνητή, η οικονομική ανασφάλεια, η μετανάστευση, η μείωση των πραγματικών εισοδημάτων και η στεγαστική κρίση ενίσχυσαν περαιτέρω την αναβολή της δημιουργίας οικογένειας και την απόκτηση λιγότερων παιδιών από όσα επιθυμούν τα νέα ζευγάρια.