Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), Κριστίν Λαγκάρντ, προειδοποίησε ότι οι κυβερνήσεις ενδέχεται να επιχειρήσουν να ενισχύσουν τον έλεγχό τους πάνω στις νομισματικές αρχές, σε μια περίοδο όπου οι οικονομικές και γεωπολιτικές πιέσεις αυξάνονται διεθνώς.
Μιλώντας σε συνέδριο στην Πνομ Πεν, η Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι η διατήρηση της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη σταθερότητα των οικονομιών και την αποτελεσματική άσκηση νομισματικής πολιτικής.
Η ιστορική αναφορά στον Ναπολέοντα και το μήνυμα της Λαγκάρντ
Η πρόεδρος της ΕΚΤ αναφέρθηκε στον Ναπολέοντα Βοναπάρτη, ο οποίος ίδρυσε το 1800 την Banque de France, σημειώνοντας ότι όσο αυξάνονταν οι κρατικές ανάγκες, τόσο περιοριζόταν σταδιακά η ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας.
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, αυτός είναι ένας «πειρασμός» που ενδέχεται να ενισχυθεί το επόμενο διάστημα, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένων δημοσιονομικών πιέσεων και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Σε έναν κόσμο όπου οι συνθήκες γίνονται πιο δύσκολες, η πρόκληση δεν είναι πλέον απλώς η διατήρηση της νομικής ανεξαρτησίας, αλλά κυρίως η διατήρηση της αξιοπιστίας που απαιτείται για να ασκείται αυτή η ανεξαρτησία.
Η ίδια προειδοποίησε ότι η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς μπορεί να χαθεί πολύ πιο γρήγορα από όσο χτίζεται, επισημαίνοντας ότι η αξιοπιστία αποκτά κομβική σημασία σε περιόδους οικονομικών αναταράξεων.
Αυξανόμενες πιέσεις στις κεντρικές τράπεζες διεθνώς
Οι ανησυχίες για πολιτικές παρεμβάσεις στις κεντρικές τράπεζες εντείνονται παγκοσμίως, καθώς αρκετές κυβερνήσεις πιέζουν για πιο χαλαρή νομισματική πολιτική και μειώσεις στα επιτόκια.
Στις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ αντικατέστησε τον Τζερόμ Πάουελ με τον Κέβιν Γουόρς, ενώ παράλληλα ασκούνται πιέσεις για χαμηλότερα επιτόκια ώστε να ενισχυθεί η οικονομική δραστηριότητα. Την ίδια στιγμή, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και ο πόλεμος με το Ιράν αυξάνουν τις πληθωριστικές πιέσεις στην αμερικανική οικονομία.
Παρότι η ανεξαρτησία της ΕΚΤ κατοχυρώνεται θεσμικά από τις ευρωπαϊκές συνθήκες, αξιωματούχοι εκφράζουν φόβους ότι οι αυξανόμενες δημοσιονομικές ανάγκες ενδέχεται να περιορίσουν την αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής.
Η Ιζαμπέλ Σνάμπελ είχε πρόσφατα προειδοποιήσει για μια «σιωπηλή διάβρωση» της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών μέσω της αυξανόμενης δημοσιονομικής και χρηματοπιστωτικής κυριαρχίας.
Οι τρεις προϋποθέσεις για τη διατήρηση της αξιοπιστίας
Η Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να στηρίζουν την ανεξαρτησία τους σε τρεις βασικούς άξονες:
- σαφή και ξεκάθαρη εντολή,
- άμεση επικοινωνία με τους πολίτες,
- διατήρηση επαρκούς περιθωρίου ελιγμών στη νομισματική πολιτική.
Όπως επισήμανε, το περιθώριο αυτό εξαρτάται άμεσα από τη δημοσιονομική υπευθυνότητα των κυβερνήσεων.
Τα νομικά πλαίσια δεν μπορούν να προστατεύσουν την ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών όταν οι δημοσιονομικές πορείες γίνονται μη βιώσιμες.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ αναμένεται να επιβλέψει νέα αύξηση επιτοκίων στη συνεδρίαση της 10ης-11ης Ιουνίου, σε μια περίοδο όπου ο πληθωρισμός, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι πιέσεις στις οικονομίες παραμένουν στο επίκεντρο των αποφάσεων των κεντρικών τραπεζών.
