Η ταχεία ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) έχει δημιουργήσει μεγάλες προσδοκίες για την ενίσχυση της παραγωγικότητας στην Ευρώπη, η οποία παρουσιάζει αισθητή επιβράδυνση την τελευταία δεκαετία. Καθώς η ευρωπαϊκή οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές προκλήσεις — όπως η γήρανση του πληθυσμού, το υψηλό ενεργειακό κόστος, οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες και η ανάγκη για πράσινη μετάβαση — η ΑΙ αναδεικνύεται σε κρίσιμο εργαλείο για την ανάκτηση της ανταγωνιστικότητας.
Η διάγνωση του ΔΝΤ: Παραγωγικότητα σε συνεχόμενη κάμψη
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΔΝΤ, ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας στην ΕΕ υποχώρησε από 1,5% την περίοδο 1999–2008, σε 1,2% τη δεκαετία 2010–2019 και κατέρρευσε στο 0,3% μεταξύ 2020 και 2024. Δεδομένου ότι η παραγωγικότητα αποτελεί θεμέλιο για την αύξηση των μισθών και του ΑΕΠ, η αδυναμία αυτή επιδεινώνει τις πιέσεις σε πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες.
Το ΑΕΠ της ΕΕ ακολούθησε ανάλογη πορεία: 2% μέση ετήσια αύξηση έως το 2008, 1,4% στη δεκαετία που ακολούθησε και περίπου 1% την τελευταία πενταετία.
Οι διεθνείς οργανισμοί «δείχνουν» την ΑΙ ως μοχλό μετασχηματισμού
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, σε πρόσφατη ομιλία της με τίτλο «Η δύναμη μετασχηματισμού της ΑΙ: Η ώρα της Ευρώπης να δράσει», υπογράμμισε την ανάγκη στρατηγικής υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία. Παράλληλα, ο ΟΟΣΑ, στην εξαμηνιαία του έκθεση, τόνισε ότι η αξιοποίηση της ΑΙ απαιτεί ευέλικτο και σύγχρονο ρυθμιστικό πλαίσιο.
Κρίσιμες προϋποθέσεις: Κεφαλαιαγορές, ενέργεια και ρυθμιστικό πλαίσιο
Το ΔΝΤ και η κα Λαγκάρντ συμφωνούν ότι οι επιδόσεις της ΑΙ στην παραγωγικότητα θα εξαρτηθούν από την ταχύτητα με την οποία η ΕΕ θα προχωρήσει σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, όπως:
- η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κεφαλαιαγορών,
- η ολοκλήρωση μιας αποτελεσματικής ενιαίας αγοράς ενέργειας,
- η διασφάλιση προσιτού ενεργειακού κόστους για data centers,
- η προσαρμογή του ρυθμιστικού πλαισίου για ασφαλή αλλά γρήγορη υιοθέτηση της ΑΙ.
Χωρίς αυτές τις μεταρρυθμίσεις, το ΔΝΤ εκτιμά ότι η σωρευτική άνοδος της παραγωγικότητας την επόμενη πενταετία δεν θα ξεπεράσει το 1,1%. Αν όμως υλοποιηθούν, τότε η αύξηση μπορεί να φτάσει το 3% — ή και υψηλότερα στη συνέχεια.
Επιπτώσεις του GDPR και ανάγκη για ισορροπία
Ο ΟΟΣΑ αναγνωρίζει ότι ο κανονισμός GDPR προστάτευσε την ΕΕ από ζημιές άνω των 1,4 δισ. ευρώ μέσω ενίσχυσης της κυβερνοασφάλειας. Ωστόσο, παράλληλα περιόρισε την επεξεργασία δεδομένων των ευρωπαϊκών εταιρειών κατά 15% σε σχέση με τις αμερικανικές, αναδεικνύοντας την ανάγκη για πιο ισορροπημένη προσέγγιση στην εποχή της ΑΙ.
Τα δύο σενάρια Λαγκάρντ για την παραγωγικότητα
Η επικεφαλής της ΕΚΤ παρουσίασε δύο ενδεικτικά σενάρια:
- Σενάριο ηλεκτρισμού (1920s): +1,3 ποσοστιαίες μονάδες στον ετήσιο ρυθμό παραγωγικότητας.
- Σενάριο ψηφιακού μπουμ (1990s ΗΠΑ): +0,8 ποσοστιαίες μονάδες.
Και τα δύο αποτελούν σημαντική αναβάθμιση σε σχέση με τη σημερινή εικόνα στασιμότητας.
Η Ευρώπη έχασε την πρώτη ευκαιρία — έχει όμως δεύτερη
Η Λαγκάρντ τόνισε ότι, όπως η Ευρώπη άργησε να ακολουθήσει την ψηφιακή επανάσταση, δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να χάσει και το κύμα της ΑΙ. Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι αρνητική: η υιοθέτηση της δημιουργικής ΑΙ από ευρωπαϊκές εταιρείες βρίσκεται πλέον σε αντίστοιχα επίπεδα με τις αμερικανικές.
Το ζητούμενο: όχι η πρωτιά, αλλά η καθολική υιοθέτηση
Όπως υπογράμμισε η Λαγκάρντ, στόχος της Ευρώπης δεν είναι να ξεπεράσει τα πιο εξελιγμένα μοντέλα ΑΙ παγκοσμίως, αλλά να επιτύχει την πλατιά ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης σε όλους τους κλάδους, μετατρέποντας την «αργή εκκίνηση» σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα μέσω έξυπνης και γρήγορης εφαρμογής.
