Η ένταση γύρω από τα κρίσιμα ορυκτά έχει μετατραπεί σε νέο πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού, οδηγώντας σε εντυπωσιακές αποδόσεις τις μετοχές των εταιρειών εξόρυξης σπάνιων γαιών που είναι εισηγμένες στις ΗΠΑ. Παρά τις πρόσφατες πιέσεις στα κέρδη, οι μετοχές της Critical Metals κατέγραψαν άνοδο 241% το τελευταίο τρίμηνο, ενώ οι NioCorp Developments, Energy Fuels και Idaho Strategic Resources κινήθηκαν πολύ πάνω από το όριο του 100% στο ίδιο διάστημα.

Οι κορυφαίοι κερδισμένοι και οι γεωπολιτικές εξελίξεις

Η τάση γίνεται ακόμη πιο έντονη από τις αρχές του έτους, με την Energy Fuels να τετραπλασιάζει την τιμή της μετοχής της μέσα σε 10 μήνες και τη NioCorp Developments να προσεγγίζει πενταπλάσια άνοδο. Η αγορά των σπάνιων γαιών βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης ΗΠΑ–Κίνας, καθώς πρόκειται για 17 χημικά στοιχεία με μοναδικές μαγνητικές ιδιότητες που τροφοδοτούν κρίσιμες τεχνολογίες: από smartphone και ηλεκτρικά οχήματα έως αμυντικά συστήματα.

Η Κίνα, η οποία ελέγχει σχεδόν μονοπωλιακά την παγκόσμια παραγωγή, απείλησε πρόσφατα με αυστηρότερους ελέγχους στις εξαγωγές. Ωστόσο, μετά τη συνάντηση Τραμπ–Σι στη Νότια Κορέα, συμφώνησε να αναβάλει τους περιορισμούς για έναν χρόνο — εξέλιξη που έδωσε ώθηση στις μετοχές, χωρίς όμως να καθησυχάσει πλήρως τους αναλυτές.

Συγκρατημένη αισιοδοξία και ανησυχίες για έναν υπερκύκλο

Ο Κέβιν Ντας, τεχνικός σύμβουλος της αυστραλιανής New Frontier Minerals, αναγνώρισε τη δυναμική της αγοράς, επισημαίνοντας ότι η υποεπένδυση και η χαμηλή πορεία των εμπορευμάτων δημιουργούν συνθήκες για έναν «μεγαλύτερο και μακρύτερο υπερκύκλο», ενισχυμένο από την άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης.

Επιφυλάξεις για την επόμενη ημέρα

Πιο προσεκτικός εμφανίστηκε ο Άουντουν Μάρτινσεν της Rystad Energy, υπογραμμίζοντας ότι οι πρόσφατες ανόδοι αντικατοπτρίζουν ένα μείγμα γεωπολιτικής έντασης, κρατικής στήριξης και κερδοσκοπίας. Κατά την εκτίμησή του, η αγορά των σπάνιων γαιών βρίσκεται στα πρώτα στάδια μιας βαθύτερης διαρθρωτικής αλλαγής, καθώς οι χώρες επιχειρούν να περάσουν από την εξάρτηση από εισαγωγές σε εθνικό ή περιφερειακό έλεγχο πόρων — μια διαδικασία «μακρά, δαπανηρή και δύσκολη».

Ο Γκερνό Βάγκνερ, οικονομολόγος κλιματικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, εξήγησε ότι δύο παράγοντες εντείνουν τον ανταγωνισμό για κρίσιμα ορυκτά: ο δομικός, δηλαδή η επιτάχυνση της μετάβασης προς την καθαρή ενέργεια, και ο πολιτικός, που αφορά τις στρατηγικές επιλογές κρατών όπως η Κίνα. Όπως σημείωσε, το Πεκίνο έχει επενδύσει επί χρόνια στην ολοκληρωμένη πράσινη βιομηχανική αλυσίδα, εδραιώνοντας την κυριαρχία του.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ επιχειρούν να ενισχύσουν την εγχώρια παραγωγή για λόγους εθνικής ασφάλειας — μια κίνηση που, σύμφωνα με τον Βάγκνερ, θα συνεχίσει να τροφοδοτεί την άνοδο στις τιμές και στις αποτιμήσεις των αμερικανικών εταιρειών εξόρυξης. Ωστόσο, μέρος της σημερινής δυναμικής φαίνεται να προκύπτει και από τις πολιτικές αβεβαιότητες και τους απρόβλεπτους εμπορικούς πολέμους.