Η ανάγκη μετάβασης του ελληνικού τουρισμού από ένα ποσοτικό σε ένα πιο ποιοτικό και βιώσιμο μοντέλο αναδεικνύεται στη μελέτη της Μονάδας Οικονομικής Ανάλυσης και Έρευνας της Eurobank. Η μελέτη υπογραμμίζει ότι το επίκεντρο πρέπει να μετατοπιστεί από τον αριθμό των αφίξεων στην αύξηση της δαπάνης ανά επισκέπτη, ώστε να διασφαλιστεί η μακροχρόνια συνεισφορά του τουρισμού στην ελληνική οικονομία.
Από την έκρηξη αφίξεων στη συρρίκνωση της δαπάνης
Παρότι οι αφίξεις αυξήθηκαν θεαματικά από 15 εκατομμύρια το 2010 σε 40,7 εκατομμύρια το 2024, η μέση δαπάνη ανά ταξιδιώτη μειώθηκε από 640 σε μόλις 530 ευρώ. Ταυτόχρονα, η μέση διάρκεια διαμονής περιορίστηκε από 9,3 σε 5,9 διανυκτερεύσεις, αντικατοπτρίζοντας παγκόσμιες τάσεις όπως τα city breaks και οι οδικές αφίξεις από τα Βαλκάνια.
Η αναλογία της δαπάνης ανά διανυκτέρευση αυξήθηκε ονομαστικά από 68,6 ευρώ το 2010 στα 89,7 ευρώ το 2024, αλλά η πραγματική αγοραστική αξία παραμένει σχεδόν στάσιμη λόγω του πληθωρισμού στον τουριστικό τομέα.
Η εποχικότητα και οι νέες προκλήσεις
Η τουριστική δραστηριότητα εξακολουθεί να παρουσιάζει έντονη εποχικότητα, με το τρίτο τρίμηνο να συγκεντρώνει άνω του 50% των εσόδων. Όμως, η αυξανόμενη προτίμηση για ταξίδια εκτός αιχμής και οι υψηλές τιμές και θερμοκρασίες του καλοκαιριού αρχίζουν να αναδιαμορφώνουν αυτή τη σταθερά.
Η ανάπτυξη των υποδομών και οι επιπτώσεις των βραχυχρόνιων μισθώσεων
Την τελευταία εικοσαετία καταγράφεται αύξηση 23% στα ξενοδοχειακά καταλύματα, με έμφαση σε μονάδες 4 και 5 αστέρων. Παράλληλα, το διάστημα 2022–2024, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις ξεπέρασαν το 1 εκατομμύριο καταλύματα, καλύπτοντας τη ζήτηση αλλά και προκαλώντας προβλήματα, όπως πίεση στο οικιστικό απόθεμα και μείωση της πληρότητας.
Αναγκαίες παρεμβάσεις για το μέλλον
Η μελέτη προτείνει παρεμβάσεις για την ενίσχυση της ποιότητας, όπως:
- Αυστηρή εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας
- Αναβάθμιση υποδομών με έμφαση στον ψηφιακό μετασχηματισμό
- Εκπαίδευση ανθρώπινου δυναμικού
- Περιορισμός βραχυχρόνιων μισθώσεων ως επενδυτική πρακτική
- Προστασία τοπίου και πολιτιστικής ταυτότητας
Το κύριο εμπόδιο για τη μετάβαση σε ποιοτικότερο τουριστικό μοντέλο δεν είναι τεχνοκρατικό, αλλά πολιτικό. Τα κόστη είναι άμεσα και συγκεντρωμένα, ενώ τα οφέλη διάχυτα και μελλοντικά.
Η μετάβαση αυτή, αν και σύνθετη, είναι απαραίτητη ώστε η Ελλάδα να διατηρήσει και να ενισχύσει τη θέση της στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη με όρους βιωσιμότητας και προστιθέμενης αξίας.
